Writers Unlimited Curacao

Grenzenloze ontmoeting met woorden

Curaçao was dit weekend in meer dan een opzicht het centrum van het vrije woord, het vrije denken, creatieve expressie en de vrijheid van meningsuiting. Krusa Laman, de caribische editie van Writers Unlimited deed dat op vrijdagavond in Teatro Luna Blou en op zaterdagavond in Villa Maria met debat en voordrachten van schrijvers uit Nigeria, België, Zimbabwe, Irak en Curaçao. Het werden twee avonden van grenzenloze ontmoetingen gedragen door woorden.

Het literaire festival, op Curaçao gecoördineerd door FPI, werd al eerder vorige week geopend met twee exposities, een in de Openbare Bibliotheek en een bij de Stichting Naam, en werd vooraf gegaan met workshops gegeven aan middelbare scholen om de leerlingen voor te bereiden op het auteursbezoek dat ook onderdeel van het programma was. Met die activiteiten achter de rug werd het festival dit weekend afgesloten met twee goedbezochte avonden waar de schrijvers het podium betraden om hun werk en inzichten te delen met het publiek.

Vrijdagavond stond in het teken van een debat over het thema ‘The power of memory’.

Foto: Jeu Olimpio

In een High Fly park decor (verzorgd door Pito polo naar een idee van Milushka Birge) dat vrijwel onmiddellijk veel herinneringen aan de jaren zeventig op Curaçao opriep bij het publiek werden de auteurs uitgenodigd door  Mario Kleinmoedig op plaats te nemen voor een gesprek. Miriam Sluis, David Van Reybrouck en Helon Habila werden door Kleinmoedig gewezen op een overeenkomst die in alledrie de schrijvers aanwezig was namelijk het schrijven over een land waartoe zij in oorsprong niet (meer) behoren. Alledrie blikken zij van ‘buiten’ naar ‘binnen’. Van Reybrouck, een Belg met zijn boek over Congo, ooit een Belgische kolonie. Habila, een Nigeriaan die in de VS woont met zijn boek ‘Oil on water’ over de olievervuiling in zijn geboorteland en Miriam Sluis, van oorsprong Nederlandse met haar boek ‘Zoutrif’ over Plantage Rif Marie. Het leverde interessante inzichten op waarbij alledrie de auteurs aangaven inderdaad aangesproken te zijn door anderen met de vraag wie zij eigenlijk waren om dit te doen. geen van drieën heeft zich er echter van laten weerhouden op te tekenen wat zij opgetekend hebben om vrijwel dezelfde reden: het historische belang van het behoud van wat is geweest. Pettina Gappa uit Zimbabwe, Rodaan Al Galidi een Irakees woonachtig in Nederland en Richenel ‘Muz’ Ansano werden aan de tand gevoeld over het belang van herinneringen en de verschillende vormen ervan. Gappa vroeg aandacht voor het gegeven ‘valse herinneringen’ waarbij herinneringen vanuit doorvertelde verhalen in het geheugen worden vastgelegd als daadwerkelijk beleefde herinneringen. Volgens Al Galidi zijn herinneringen een last en iets waar je helemaal niets mee moet doen omdat het je beperkt en het slechtste in je naar boven haalt. Al Galidi woonde het grootste deel van zijn leven in een Irak dat in oorlog was. Ter illustratie haalde hij het bezoek van de auteurs aan het Tula Museum eerder die dag aan. ,,Ik zag daar wat die Nederlanders met een meisje van elf hebben gedaan en nu wil ik alle Nederlanders vermoorden.” Voor Ansano gaat het om het behouden wat was en ervan leren. Herinneringen als leidraad om een beter mens te worden.

Foto: Jeu Olimpio

De muzikale omlijsting van deze vrijdagavond werd verzorgd door de jonge kwarta-virtuoos Rhazul en zijn groep. Sheila Payne zocht de interactie met de muziek en bracht een mooie beeldende vertelling over een adelaar en een kikker.

Van de wat serieuze, ingetogen toon van de vrijdagavond in Luna Blou werd op zaterdagavond in Villa Maria overgegaan naar een wat lossere sfeer met veel ruimte voor het werk van de auteurs. Merietza Haakmat en Favell Maduro spraken de avond op vrolijk ontspannen wijze aan elkaar. Lucille Berry-Haseth ontroerde de open zaal van Villa Maria, die stampvol zat, met haar gedichten over haar liefde voor het leven en de dankbare aanvaarding van alles wat dat leven te bieden heeft, inclusief het einde ervan. Gappa en Van Reybrouck lazen voor uit eigen werk. Gappa sleurde het publiek mee in het bruisende leven van een township, Van Reybrouck bracht behalve een haast surrealistische passage van een bezoek aan China een gedicht over Curaçao dat hij diezelfde dag geschreven had. Habila sprak over de vervuiling van olie in zijn land. Hij las voor uit Oil on Water en bracht de praktische gevolgen voor een land ‘gezegend’ met ‘zwart goud’ tot leven. De Curaçaose Catleen Giterson overdonderde het publiek met haar krachtige stem en proza op rijm dat zij bracht onder begeleiding van een jambe. De schoonheid van het Papiaments op deze manier gebracht ontging niemand. Guineta de Palm zette een Anansivertelling neer. In een drieluik gegoten in de vorm van een reis van de spin. Al Galidi nam vervolgens het podium over en liet het publiek tot tranen toe lachen. Met gekke gedichten en kronkels, al spelende met eenvoudige woorden in de Nederlandse taal, die niet zijn moedertaal is, bracht hij inzichten tot leven die de ‘jip-en-janneke’-taal regelrecht naar een literair niveau voerde. Delicaat prachtige verrassing van de avond was een voordracht van Frank Martinus Arion. Een toegift in het programma dat hem een staande ovatie opleverde en die iedereen roerde.

Een absolute klapper van de avond was het optreden van Serenada. De muzikale sfeermakers brachten de zaal in hun afsluitende sessie tot zingen en dansen op een potpourie van oude Curaçaose liedjes op z’n Serenada’s gebracht. Harry Moen en zijn muziekgroep waren een prachtige aanvulling op deze avond die bruisend werd afgesloten.

Krusa Laman is voorbij nu. Over twee jaar zijn we weer aan de beurt. Maar een ding is zeker: Curaçao, haar mensen, haar natuur en haar cultuur heeft een verpletterende indruk gemaakt op schrijvers die er nog nooit waren geweest en die haar in hun hart hebben gesloten als een onuitwisbare herinnering. The power of memory leeft daarmee voort.